แสดงบทความที่มีป้ายกำกับ zen แสดงบทความทั้งหมด
แสดงบทความที่มีป้ายกำกับ zen แสดงบทความทั้งหมด

วันพฤหัสบดีที่ 23 มิถุนายน พ.ศ. 2554

เทพเจ้ากอบัว

         
        
                 ชายคนหนึ่งบำเพ็ญธรรมริมฝั่งน้ำ
                  เห็นบัวน้อยออกดอกงามล้ำหลากหลาย
                  จึงเด็ดบัวดอกหนึ่งมาอย่างงมงาย
                  หวังสูดกลิ่นไว้ข้างกายพอชื่นใจ
                  
                  ฉับพลันก็มีเสียงก้องร้องบอกว่า
                  “เราคือเทพปทุมมาแห่งสระใส
                  เจ้ามาเด็ดดอกบัวข้าทำไม
                  เจ้าเคยร้องขอใครใครแล้วหรือยัง
                  
                  เจ้าไม่ควรปล่อยดวงจิตให้คิดโลภ
                  มูลละโมบแสดงท่าน่าโอหัง
                  ปล่อยหัวใจให้เบือนบิดถูกปิดบัง
                  เสียดายธรรมเป็นกำลังที่บำเพ็ญ”
                  
                  ชายผู้นั้นสุดเสียดายละอายยิ่ง
                  “ข้าไม่รู้จริงจริง มองไม่เห็น
                  เด็ดดอกบัวดอกขาวงามยามเยือกเย็น
                  ข้าไม่รู้ว่ามันเป็นของใครใคร”
                  
                  ขณะที่ชายคนนั้นสำนึกผิด
                  ชายคนหนึ่งไม่คาดคิด...ก็มาใกล้
                  ฉุดกระชากลากทึ้งบัวไม่เหลือใย
                  แถมยังเหยียบบางส่วนไว้ใต้โคลนตม
                  
                  “ข้าแต่องค์เทวามหาเทพ
                  ข้าเพียงเก็บดอกบัวหนึ่งก็ขื่นขม
                  ท่านดุด่าว่ากล่าวด้วยคำคม
                  คนเมื่อครู่เขามางมทั้งรากบัว
                  
                  ท่านไม่ด่าว่าเขาเลยสักนิด
                  ทั้งที่รู้ว่าในจิตเขาคิดชั่ว
                  ข้าผิดพลาดพลั้งไปไม่รู้ตัว
                  ใยท่านเทพจึงเมามัว...ไม่อภัย...”
                  
                  “อันว่าผู้บำเพ็ญธรรมอันล้ำเลิศ
                  งามบรรเจิดดุจผ้าขาวพริ้งพราวใส
                  เศษความชั่วแม้เพียงนิดลอยติดไป
                  ก็มองเห็นมาแต่ไกลยิ่งชัดเจน
                  
                  
                  คนครู่นี้มีจิตใจที่ช้าชั่ว
                  ต่อให้ซักล้างทั้งตัวก็ยังเห็น
                  ที่ข้าตักเตือนเจ้าเฝ้าบำเพ็ญ -
                  ดังผ้าขาว หวังเจ้าเป็น...ไม่เปลี่ยนแปลง”

มะระหวาน


           
            ศิษย์กลุ่มหนึ่งตามหาสิ่งศักดิ์สิทธิ์
            พระอาจารย์ฉุกคิดก่อนพยักหน้า
            หยิบมะระลูกหนึ่งติดมือมา
            “ระหว่างที่เจ้าค้นหาจงนำไป -
            
            หากเจ้าเจอบ่อน้ำใดที่ศักดิ์สิทธิ์
            จงล้างมันทั่วทุกทิศที่ทำได้
            หรือว่าเจ้าเจอสิ่งศักดิ์สิทธิ์ใด
            เจ้าจงวางมันใกล้ใกล้อย่าช้าพลัน”
            
            ลูกศิษย์รับคำอาจารย์ว่ายวานบอก
            ก็เริ่มออกเดินหน้าตามหาฝัน
            หลายวันผ่านไม่ช้าก็พากัน
            เอามะระผลนั้นกลับคืนมา
            
            “เจ้าจงนำผลมะระนี้ไปต้ม
            อาจารย์จะคอยชม...อยากรู้ว่า -
            มะระที่ต้มเสร็จสำเร็จมา
            ของที่ผ่านการบูชาเป็นอย่างไร...”
            
            ทันทีที่ต้มมะระยกมาถึง
            อาจารย์ก็หยิบชิ้นหนึ่งใส่ปากไว้
            “....มะระที่ผ่าน...สิ่งศักดิ์สิทธิ์...แล้วทำไม...
            ไม่เห็นหวานเหมือนอย่างใจ...อาจารย์เลย!!!”

ฝนตก


           
      อุบาสกหลบฝนอยู่ชายคา
      พระอาจารย์กางร่มมาและเดินผ่าน
      “ได้โปรดฉุดช่วยข้าฯเถิดอาจารย์
      ข้าจะข้าม (วัฏสงสาร)ได้อย่างไร”
      
      “อาตมานั้นยืนอยู่กลางสายฝน
      แต่เจ้าอยู่ในที่พ้นหาเปียกไม่
      เจ้าไม่เปียกข้าจะช่วยเจ้าทำไม
      ...ข้าต้องไปในที่ที่ข้ามา...”
      
      “ในตอนนี้ข้าฯก็ออกมากลางฝน
      ได้โปรดช่วยให้หลุดพ้นด้วยเถิดหนา
      ก็ตอนนี้ไม่ได้อยู่ใต้ชายคา
      พระอาจารย์คงช่วยข้าฯได้กระมัง”
      
      “ดูก่อนเถิดนะท่านอุบาสก
      เราท่านอยู่กลางฝนตกกันพร้อมพรั่ง
      ข้าไม่เปียกเพราะว่าข้ามีร่มบัง
      ที่เจ้าเปียกเพราะเจ้ายังไร้ร่มใด
      
      ไม่ใช่ว่าอาตมาไม่ช่วยเจ้า
      ข้าไม่เปียกเพราะร่มเบาช่วยเอาไว้
      ที่เจ้าเปียกเพราะว่าเจ้าไม่เข้าใจ
      เจ้าต้องไปหาร่มใหม่...ของเจ้าเอง”

วันพุธที่ 22 มิถุนายน พ.ศ. 2554

Call Me by My True Names


This poem by Thich Nhat Hanh embodies the essence of what he calls "interbeing," the innerconnectedness of all things.

Call Me by My True Names
by Thich Nhat Hanh

From: Peace is Every Step: The Path of Mindfulness in Everyday Life by Thich Nhat Hanh

In Plum Village, where I live in France, we receive many letters from the refugee camps in Singapore, Malaysia, Indonesia, Thailand, and the Philippines, hundreds each week. It is very painful to read them, but we have to do it, we have to be in contact. We try our best to help, but the suffering is enormous, and sometimes we are discouraged. It is said that half the boat people die in the ocean. Only half arrive at the shores in Southeast Asia, and even then they may not be safe.


There are many young girls, boat people, who are raped by sea pirates. Even though the United Nations and many countries try to help the government of Thailand prevent that kind of piracy, sea pirates continue to inflict much suffering on the refugees. One day we received a letter telling us about a young girl on a small boat who was raped by a Thai pirate. She was only twelve, and she jumped into the ocean and drowned herself.


When you first learn of something like that, you get angry at the pirate. You naturally take the side of the girl. As you look more deeply you will see it differently. If you take the side of the little girl, then it is easy. You only have to take a gun and shoot the pirate. But we cannot do that. In my meditation I saw that if I had been born in the village of the pirate and raised in the same conditions as he was, there is a great likelihood that I would become a pirate. I saw that many babies are born along the Gulf of Siam, hundreds every day, and if we educators, social workers, politicians, and others do not do something about the situation, in twenty-five years a number of them will become sea pirates. That is certain. If you or I were born today in those fishing villages, we may become sea pirates in twenty-five years. If you take a gun and shoot the pirate, all of us are to some extent responsible for this state of affairs.


After a long meditation, I wrote this poem. In it, there are three people: the twelve-year-old girl, the pirate, and me. Can we look at each other and recognize ourselves in each other? The tide of the poem is "Please Call Me by My True Names," because I have so many names. When I hear one of the of these names, I have to say, "Yes."


Call Me by My True Names


Do not say that I'll depart tomorrow
because even today I still arrive.
 
Look deeply: I arrive in every second
to be a bud on a spring branch,
to be a tiny bird, with wings still fragile,
learning to sing in my new nest,
to be a caterpillar in the heart of a flower,
to be a jewel hiding itself in a stone.
 
I still arrive, in order to laugh and to cry,
in order to fear and to hope.
The rhythm of my heart is the birth and
death of all that are alive.
 
I am the mayfly metamorphosing on the surface of the river,
and I am the bird which, when spring comes, arrives in time
to eat the mayfly.
 
I am the frog swimming happily in the clear pond,
and I am also the grass-snake who, approaching in silence,
feeds itself on the frog.
 
I am the child in Uganda, all skin and bones,
my legs as thin as bamboo sticks,
and I am the arms merchant, selling deadly weapons to
Uganda.
 
I am the twelve-year-old girl, refugee on a small boat,
who throws herself into the ocean after being raped by a sea
pirate,
and I am the pirate, my heart not yet capable of seeing and
loving.
 
I am a member of the politburo, with plenty of power in my
hands,
and I am the man who has to pay his "debt of blood" to, my
people,
dying slowly in a forced labor camp.

My joy is like spring, so warm it makes flowers bloom in all
walks of life.
My pain if like a river of tears, so full it fills the four oceans.

Please call me by my true names,
so I can hear all my cries and laughs at once,
so I can see that my joy and pain are one.
 
Please call me by my true names,
so I can wake up,
and so the door of my heart can be left open,
the door of compassion.
 
Thich Nhat Hanh

วันอาทิตย์ที่ 19 มิถุนายน พ.ศ. 2554

ผู้มี สติ สัมปชัญญะ เป็นอย่างไร ?

ผู้มี สติ สัมปชัญญะ เป็นอย่างไร ?
สติสูตร ว่าด้วย...สติ   
[๖๘๒] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ อัมพปาลิวัน ใกล้เมืองเวสาลี ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคตรัสเรียกภิกษุทั้งหลาย ... แล้วได้ตรัสพระพุทธภาษิตนี้ว่า ดูกรภิกษุ ทั้งหลาย ภิกษุพึงเป็นผู้มีสติสัมปชัญญะอยู่ นี้เป็นอนุศาสนีของเราสำหรับเธอทั้งหลาย.            

[๖๘๓] ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุเป็นผู้มีสติอย่างไร? ภิกษุในธรรมวินัยนี้ พิจารณา เห็นกายในกายอยู่ มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ พึงกำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกเสียได้ พิจารณาเห็นเวทนาในเวทนาอยู่ ฯลฯ พิจารณาเห็นจิตในจิตอยู่ ฯลฯ พิจารณาเห็นธรรมในธรรม อยู่ มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ พึงกำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกเสียได้ ดูกรภิกษุ ทั้งหลาย ภิกษุเป็นผู้มีสติอย่างนี้แล.            

[๖๘๔] ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุเป็นผู้มีสัมปชัญญะอย่างไร? ภิกษุในธรรมวินัยนี้ ย่อมกระทำความรู้สึกตัวในการก้าวไป การถอยกลับ กระทำความรู้สึกตัวในการเหลียว การแล กระทำความรู้สึกตัวในการคู้เข้าและเหยียดออก กระทำการรู้สึกตัวในการทรงผ้าสังฆาฏิ บาตร และจีวร กระทำการรู้สึกตัวในการกิน การดื่ม การลิ้ม กระทำการรู้สึกตัวในการถ่ายอุจจาระ ปัสสาวะ กระทำการรู้สึกตัวในการเดิน ยืน นั่ง หลับ ตื่น พูด นิ่ง ดูกรภิกษุทั้งหลาย ภิกษุ เป็นผู้มีสัมปชัญญะอย่างนี้แล ภิกษุพึงเป็นผู้มีสติสัมปชัญญะอยู่ นี้เป็นอนุศาสนีของเราสำหรับ เธอทั้งหลาย.

จบ สูตรที่ ๒
เนื้อความพระไตรปิฎก เล่มที่ ๑๙ บรรทัดที่ ๓๘๘๒ - ๓๘๙๙. หน้าที่ ๑๖๓.
ขอบคุณข้อมูลจาก : พี่ยิ้ม

วันเสาร์ที่ 18 มิถุนายน พ.ศ. 2554

เฝ้ามองอย่างลึกซึ้ง



เฝ้ามองอย่างลึกซึ้ง
โดย อรุณจิตรา


        หลวงพ่ออยากจะสอนเทคนิคง่ายๆในการมองเข้าไปที่ตัวเราอย่างซื่อตรงแท้จริง ให้เราหากระดาษมาสักแผ่นหนึ่ง แล้วขีดเส้น แบ่งเป็นสองส่วน ด้านซ้ายเขียนถึงคุณสมบัติที่ดีงามของเรา ด้านขวาเป็นคุณสมบัติที่เราควรต้องปรับปรุง ให้เราเขียนอย่างซื่อสัตย์ เช่นด้านซ้ายเราอาจเขียนว่า ฉันเป็นคนสุภาพ ยิ้มง่าย ยิ้มได้บ่อยๆ ส่วนอีกด้าน ก็อาจเป็นความโกรธ ความเศร้า จากนั้นให้เราสังเกตุ ต่อไปหรือเขียนต่อไปว่า ตรงที่เขียนว่าสุภาพนั้น บ่อยไหม ตลอดเวลาหรือไม่ ถ้าตลอดเวลาก็เขียนว่า สุภาพตลอดเวลา แต่ถ้าไม่ ก็อาจเขียนว่า สุภาพ-เป็นครั้งคราว ด้านขวาก็เช่นเดียวกัน โกรธ-เป็นบางเวลา หรือ โกรธ-บ่อยๆ ...การฝึกเขียนสิ่งเหล่านี้ โดยเฉพาะ ยามเกิดปัญหา เราจะเห็นม้าของเราได้ชัดเจนขึ้น


องค์ประกอบของการตรัสรู้ก็คือ        


1. หยุดให้เป็น        
2. มองอย่างลึกซึ้ง



เราทุกคน ต่างก็มีก้อนทุกข์อยู่ 
การฝึกมองอย่างลึกซึ้ง 
ถึงก้อนทุกข์นั้น 
จะเป็นการช่วยให้เรา 
สลายความทุกข์นั้นได้ 
เราต้องหาจุดหลอมละลาย (Melting Point) 
ก้อนทุกข์ของเราให้เจอ 
ซึ่งต้องอาศัย
การมองอย่างลึกซึ้ง 
ไม่ใช่ด้วยความคิด 
บ่อยครั้งที่การรับรู้ของเรา 


เป็นการมอง
ผ่านปริซึม (Prism) 
ซึ่งมีการหักเหของแสง 
มันจึงบิดเบือนไป


     ปัญหาส่วนใหญ่ก็คือ เราไม่เข้าใจตัวเราอย่างแท้จริง แต่เราคิดว่าเราเข้าใจ เราทึกทักไปว่า เราเข้าใจ เราคิดว่าเราเข้าใจลูก สามี ภรรยา เพื่อน เราคิดว่าเราเข้าใจเขา คำสอนหนึ่งของ พุทธศาสนาก็คือ การรับรู้ของเราไม่ใช่ความเป็นจริงของเขา เหมือนกับการที่เราเห็นโต๊ะหมู่บูชา เราเห็นพระพุทธรูปบนโต๊ะหมู่บูชา เราอาจจะรู้สึกเคารพ สักการะ รู้สึกถึงความสงบและมั่นคง เป็นที่พึ่ง แต่สำหรับปลวกมันไม่ได้เห็นแบบนี้ มันอาจคิดว่า "โอ้...นี่คืออาหารอันโอชะ" แล้วเมื่อ มดเดินผ่านมา "ว้า..ไม่หวานเลย ไม่มีน้ำตาล" แล้วมันก็ไป โต๊ะหมู่บูชาไม่น่าสนใจสำหรับมด ...นี่คือปัญหาของการรับรู้ ซึ่งเป็น 1/3 ของความทุกข์ของมนุษย์

        การรับรู้ของเราส่วนหนึ่งก็เป็นมรดกตกทอดมา บางทีเราไม่รู้ว่าทำไมนะเราจึงทำสิ่งนั้น เช่นเธออาจจะเดินอยู่ในห้างสรรพสินค้าเธอเห็นชุดสีแดงแขวนอยู่ แล้วก็รู้สึกชอบจังเลย ไม่รู้ว่าทำไม แล้วเธอก็ซื้อมา แล้วก็พบว่ามันไม่เหมาะกับเธอ แต่เธอก็ชอบมันมาก หากเธอมีสมาธิ นิ่งมากพอ เธออาจระลึกได้ว่า ครั้งหนึ่งแม่ของเธอเคยใส่ชุดสีแดงแบบนี้ แม่คือคนที่ทำให้เธอ มีความสุข เธอรักแม่ ดังนั้นเมื่อเธอเห็นชุดสีแดงนี้เข้ามันจึงเตือนให้เธอระลึกถึงความสุข นึกถึงแม่ เธอจึงชอบชุดสีแดงชุดนี้

        เมื่อหลวงพ่อเป็นเด็ก ตอนนั้นเป็นช่วงสงครามเวียดนาม ตกกลางคืนจะมีเสียงเครื่องบินดังมาก บินขึ้นไปเพื่อจะไปทิ้งระเบิด หลวงพ่อนอนอยู่กับน้องชาย เสียงเครื่องบินที่ดังเช่นนั้น ทำให้น้องชาย ของท่านผวาลุกขึ้น แล้วท่านก็ต้องเป็นคนคอยปลอบน้องให้กลับลงไปนอน ในแต่ละคืนก็จะ เกิดเหตุการณ์เช่นนี้หลายครั้ง

        เมื่อหลวงพ่อโตขึ้นและย้ายออกมาจากหมู่บ้าน หลวงพ่อสังเกตุว่าในยามเย็นที่พระอาทิตย์ ใกล้ตกดิน เวลายามนั้นหลวงพ่อจะเศร้ามาก รู้สึกไม่ชอบ เศร้า แม้ใครๆ จะบอกว่ามันช่างเป็นเวลา ที่สวยงาม ซึ่งหลวงพ่อก็เห็นว่า ใช่มันสวยงามแต่มันก็เศร้า จนกระทั่งหลวงพ่อบวชในหมู่บ้านพลัม ความรู้สึกนี้ก็ยังคงติดตามเสมอ ไม่หาย วันหนึ่งหลวงพ่อนั่งทำสมาธิภาวนาอยู่ในห้อง แล้วแสง อาทิตย์ยามเย็นก็ส่องเข้ามากระทบ หลวงพ่อรู้สึกเศร้าโศกอย่างมาก น้ำตาไหลพรากอาบแก้ม หลวงพ่อลุกขึ้นเดินช้าๆ อยู่กับลมหายใจและการก้าวเท้า รู้สึกถึงความเศร้า ตระหนักรู้ และโอบรับ ความเศร้าโศกนั้น หลวงพ่อจึงได้รู้ว่าในหลายสิบปีที่ผ่านมา ที่หลวงพ่อไม่ชอบเวลายามเย็นโพล้เพล้ เช่นนั้น ทั้งที่รู้ว่ามันเป็นช่วงเวลาที่สวยงาม เป็นเพราะหลวงพ่อจดจำว่า หลังจากโพล้เพล้ก็จะเข้าสู่ ความมืด เวลานอน แล้วความทุกข์และภัยสงครามก็เริ่มขึ้น ทั้งที่สงครามนั้นได้จบไปนานแล้ว หลังจากนั้นหลวงพ่อก็สามารถถอนรากของความเจ็บปวดนี้ได้ ปัจจุบันนี้ยามเย็นเป็นเวลาที่สวยงาม สงบ และเบิกบาน หลวงพ่อไม่มีความทุกข์ในยามเย็นใกล้ค่ำอีกแล้ว

        เราทุกคนต่างก็มีก้อนทุกข์อยู่ การฝึกมองอย่างลึกซึ้งถึงก้อนทุกข์นั้น จะเป็นการช่วยให้เรา สลายความทุกข์นั้นได้ เราต้องหาจุดหลอมละลาย (Melting Point) ก้อนทุกข์ของเราให้เจอ ซึ่งต้องอาศัยการมองอย่างลึกซึ้ง ไม่ใช่ด้วยความคิด บ่อยครั้งที่การรับรู้ของเราเป็นการมองผ่าน ปริซึม (Prism) ซึ่งมีการหักเหของแสง มันจึงบิดเบือนไป

        เมื่อวาน (5 เม.ย.51) หลวงพี่ฟับหลิว (หลวงพี่ธรรมรักษา) ได้พูดถึงเรื่องความรัก และ การตกหลุมรัก ความจริงปัญหาไม่ได้อยู่ที่ความรัก ปัญหาอยู่ที่การตกหลุมรัก Fall in Love ความรักนั้นอบอุ่น นุ่มนวล มีความสุข แต่มันจะกลายเป็นทุกข์เมื่อเรา "ตกหลุมรัก" มันไม่เป็นอิสระ ติดอยู่ เขาจึงใช้คำว่า Falling : ตก หล่น ไม่ว่าความรักนั้นจะเป็นแบบใดก็ตาม รักลูก สามี ภรรยา เราอาจรู้สึกหงุดหงิด อึดอัด เพราะเราสื่อสารไม่ได้ ขุ่นเคือง ซึ่งจะทำให้ความรักกลายเป็นแง่ลบ Fall in Love เป็นอุบัติเหตุ มีผู้รักและมีผู้ถูกรัก อาจจะดีกว่าหากเรากระโดดขึ้นมาจากหลุมรัก แทนที่จะใช้คำว่า Fall in Love เราอาจใช้คำว่า Plunge into Love กระโจนเข้าสู่กระแสรัก เป็นหนึ่งเดียวกับสายธารแห่งความรักที่ไหลล่องไป เพราะนั่นคือความรักที่แท้ การตกหลุมรัก เป็นอุบัติเหตุ แต่การอยู่ในกระแสแห่งรักเป็นกระบวนการของชีวิต เป็นหนึ่งเดียว เป็นความรักที่แท้ ความรักของจักรวาล (Fall in Love is an accident but Plunge into Love is Process of Life , it is True Love, Universal Love.) ...๐

--------------------------------------------------------------------------------------------
เก็บความจากธรรมบรรยาย โดยไถ่ฟับเอิ๋น : พระมุตราธรรม (หลวงพ่อส้มโอ)
งานภาวนา "รู้จักใจ : ภาวนาเพื่อความเข้าใจในครอบครัว"
วันอาทิตย์ที่ 6 เมษายน 2551

วันศุกร์ที่ 17 มิถุนายน พ.ศ. 2554

แบกสาวข้ามแอ่งน้ำ



     แบกสาวข้ามแอ่งน้ำ
 
      พระสองรูปเดินเข้าไปที่ในตรอก
      น้ำกระฉอกเปื้อนแผ่นดินก่อนรินไหล
      พบหญิงงามหนึ่งกำลังลังเลใจ
      เธอจะก้าวเดินอย่างไร-ข้ามโคลนตม
 
      พระรูปหนึ่งก้าวไปทันแล้วพลันอุ้ม
      พาข้ามหลุมอันชื้นแฉะและทับถม
      พระอีกรูปยังสงสัยในอารมณ์
      แต่ขืนข่มเก็บไว้ถามตามลำพัง

 
      “ท่านถือบวชตามครรลองแห่งผองพุทธ
      ถึงที่สุดง่ายและงามยามลุกนั่ง
      ถือวิถีแห่งพระธรรมเป็นกำลัง
      แบกสตรีนั้นขึ้นหลังได้อย่างไร...”

 
      พระรูปนั้นพลันยิ้มให้เปิดใจกล่าว
      “เราได้วางหญิงสาวอีกฝั่งไว้
      แต่ท่านยังคงแบกเขาไว้ทำไม
      เราวางแล้วเหตุอันใด....ท่านไม่วาง!!!...

ประวัติและปฏิปทา ท่านติช นัท ฮันห์ (Thich Nhat Hanh)

Thich Nhat Hanh

เมืองบอร์กโดซ์ (Bordeaux) ประเทศฝรั่งเศส 


ท่านติช นัท ฮันห์ มีนามเดิมว่า เหงียน ซวน เบ๋า (Nguyen Xuan Bao) เกิดเมื่อเดือนตุลาคม พ.ศ.2469 ที่จังหวัดกวงสี ในตอนกลางของประเทศเวียดนาม ฉายาของท่านเมื่อบวชแล้วคือ ติช นัท ฮันห์ (Thich Nhat Hanh)

“ติช” ในเวียดนามเป็นคำเรียก พระ แปลว่า “แห่งศากยะ” คือ ผู้สืบทอดพุทธศาสนา “นัท ฮันห์” แปลว่า“สติอยู่กับปัจจุบันขณะ” คือ การกระทำเพียงหนึ่ง (One Action) ดังนั้น “ติช นัท ฮันห์” จึงแปลว่า ผู้สืบทอดพุทธศาสนาอันสติอยู่กับปัจจุบันขณะ หมู่ลูกศิษย์ในทางตะวันตก เรียกท่านว่า “Thay” (ไถ่) ซึ่งในภาษาเวียดนามมีความหมายว่า “ท่านอาจารย์” 

ในปี พ.ศ.2485 เมื่ออายุได้ 16 ปี ท่านได้บรรพชาเป็นสามเณร ณ วัดตื่อฮิ้ว (Tu Hieu) วิถีชีวิตในวัดเซนแห่งนี้เป็นรากฐานอันสำคัญต่อชีวิตนักบวชของท่าน สามเณรต้องเรียนรู้การมีชีวิตอยู่ในปัจจุบันขณะ ในทุกการกระทำ อาจารย์ได้มอบหนังสือเล่มเล็กๆ กำชับให้ศึกษาหนังสือนั้นจนกว่าจะเข้าใจ “การนำสารัตถะแห่งพระวินัย มาประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวัน” เป็นตอนแรกของคู่มือเล่มเล็กนั้น กล่าวถึง อากัปกิริยาของพระฝึกหัดจะต้องเกิดขึ้นพร้อมไปกับสัมมาสติ หรือการกำหนดรู้ในปัจจุบัน 

ในปี พ.ศ.2492 เมื่ออายุ 23 ปี ท่านได้เข้าพิธีอุปสมบทเป็นพระภิกษุในทางพุทธศาสนา ฝ่ายมหายานนิกายเซน จากนั้นจึงเดินทางไปไซ่ง่อนเพื่อช่วยฟื้นฟูพุทธศาสนา

ท่านติช นัท ฮันห์ มีความคิดว่า พุทธศาสนาต้องรับใช้สังคม หรือพุทธศาสนาเพื่อสังคม (Engaged Buddhism) จะมัวเจริญสติเจริญภาวนาอยู่ในวัดอย่างเดียวไม่ได้ ท่านจึงช่วยเหลือผู้คนและสังคมด้วยวิถีแห่งสติและสันติตามแนวทางพุทธศาสนา ช่วยฟื้นฟูพุทธศาสนาให้เข้ากับยุคสมัย รวมทั้งเขียนบทความทางพุทธศาสนา แต่กลับถูกผู้นำองค์กรชาวพุทธและรัฐบาลเวียดนามต่อต้านเป็นอย่างมาก

ในปี พ.ศ.2505 ท่านเดินทางไปศึกษาต่อด้านศาสนาเปรียบเทียบที่มหาวิทยาลัยพรินซ์ตัน ประเทศสหรัฐอเมริกา เนื่องจากได้รับทุน จากนั้น 1 ปี ในราวปี พ.ศ.2506 ท่านได้เป็นผู้บรรยายพิเศษที่มหาวิทยาลัยโคลัมเบีย และได้รับทุนจากมหาวิทยาลัยโคลัมเบีย ประเทศสหรัฐอเมริกา 

แต่ท่านตัดสินใจกลับเวียดนาม เพื่อช่วยสร้างความเป็นหนึ่งเดียวกันระหว่างพุทธศาสนาฝ่ายเถรวาทกับมหายานในเวียดนามใต้ ดำเนินการตั้งโรงเรียนยุวชนรับใช้สังคม เพื่อรักษาสังคมและช่วยเหลือผู้ที่ได้รับความเสียหายจากสงครามเวียดนาม พยายามสร้างสันติภาพให้เกิดขึ้น ด้วยการสานต่อแนวคิดเรื่องพุทธศาสนาที่ผูกสัมพันธ์กับสังคม และพัฒนาวงการสงฆ์ด้วยการสอนและเขียนในสถาบันพุทธศาสนาขั้นสูง เป็นการบ่งบอกถึงแนวคิดของท่านว่า การกระทำและปัญญาต้องก้าวไปด้วยกัน (action and wisdom must go together)

เมื่อถึงปี พ.ศ.2509 ท่านได้จัดตั้ง “คณะเทียบหิน” เป็นกลุ่มสังฆะประกอบด้วยภิกษุ-ภิกษุณี และฆราวาส ปฏิบัติตนตามหลัก 14 ข้อ ซึ่งครอบคลุมการดำเนินชีวิตในสังคมสมัยใหม่ 

ในปีเดียวกันท่านติช นัท ฮันห์ กลับไปสหรัฐอเมริกาอีกครั้ง เพื่อร่วมการประชุมสัมมนาเกี่ยวกับพุทธศาสนาในเวียดนามที่มหาวิทยาลัยคอร์แนลล์ รวมถึงพยายามทำให้สังคมมีสันติภาพ ด้วยการกระตุ้นให้คนไม่ว่าชาติใดก็ตามเห็นถึงความสำคัญของสันติภาพ ท่านตระหนักว่าต้องมีการเปลี่ยนแปลงวิธีการการต่อสู้เพื่อสันติภาพ เพื่อแก้ปัญหาที่ต้นเหตุคือหยุดการสนับสนุนสงครามและมุ่งเน้นสันติภาพ โดยปลุกจิตสำนึกต่อคนทั่วโลก 

มาร์ติน ลูเธอร์ คิง จูเนียร์ (Martin Luther King, Jr.) 


กระทั่ง มาร์ติน ลูเธอร์ คิง จูเนียร์ (Martin Luther King, Jr.) นักเคลื่อนไหวเพื่อสิทธิมนุษยชนชาวอเมริกา ซึ่งได้รับรางวัลโนเบลสาขาสันติภาพ (Nobel Peace Prize) เมื่อปี พ.ศ.2507 ได้เสนอนามท่านติช นัท ฮันห์ เข้าชิงรางวัลโนเบลสาขาสันติภาพ ในปี พ.ศ.2510

ผลของการทำงานและการเคลื่อนไหวต่างๆ ของท่านติช นัท ฮันห์ ส่งผลให้รัฐบาลเวียดนามใต้ไม่อนุญาตให้ท่านกลับเข้าประเทศ ท่านจึงต้องลี้ภัยอย่างเป็นทางการในประเทศฝรั่งเศส โดยสอนประวัติศาสตร์พุทธศาสนาเวียดนามที่มหาวิทยาลัย และสร้างอาศรมแห่งหนึ่งนอกเมืองปารีส เพื่อเขียนหนังสือและปลูกพืชผักสมุนไพร ซึ่งท่านติดต่อลับๆ กับพระภิกษุที่ถูกจำคุกในเวียดนาม เพราะไม่เห็นด้วยกับรัฐบาลคอมมิวนิสต์ ระหว่างนั้นท่านยังคงทำงานเพื่อสันติภาพและผู้ลี้ภัย ควบคู่ไปกับการนำธรรมสู่ผู้คนทุกเชื้อชาติ จากประสบการณ์ของท่านที่ได้พบเห็นชะตากรรมของผู้ลี้ภัยด้วยตนเอง จนสามารถช่วยเหลือผู้คนได้อีกมาก 

ในปี พ.ศ.2525 เมื่อผู้มาปฏิบัติธรรมที่อาศรมของท่าน ทวีจำนวนขึ้นอย่างรวดเร็ว ท่านจึงเริ่มก่อตั้งชุมชนแห่งใหม่ทางตะวันตกเฉียงใต้ของฝรั่งเศส ให้ชื่อว่า หมู่บ้านพลัม (Plum Village) อันเป็นชุมชนแบบอย่างการปฏิบัติธรรมแห่งพุทธบริษัท 4 โดยไม่มีเส้นแบ่งทางศาสนา ที่เน้นการเจริญสติในชีวิตประจำวันอย่างตระหนักรู้ในแต่ละลมหายใจเข้าออก และกลับมาอยู่กับปัจจุบันขณะ ซึ่งถือเป็นบ้านของท่านจนทุกวันนี้

ที่มาของชื่อหมู่บ้าน “พลัม” เกิดจากท่านติช นัท ฮันห์ มีความประสงค์จะสร้างชุมชนปฏิบัติธรรมขึ้น ครั้งนั้นมีภิกษุเสนอให้ตั้งชื่อว่า หมู่บ้านโรงเรียนสำหรับหนุ่มสาวเพื่อรับใช้สังคม 

แต่ท่านติช นัท ฮันห์ เสนอให้ใช้ชื่อ “หมู่บ้านพลัม” เพราะพื้นที่ดังกล่าวปลูกต้นพลัมนับพันต้น เพื่อให้ออกผลให้ผู้ลี้ภัยชาวเวียดนามซึ่งอพยพเข้ามาอยู่ในฝรั่งเศสเก็บรับประทาน และคำว่า “พลัม” ฟังดูน่ารักและเบาสบาย เหมาะเป็นที่พักทางจิตวิญญาณ 

ในช่วงแรกหมู่บ้านพลัม (Plum Village) เป็นแหล่งพักพิงของผู้ลี้ภัย ในช่วงการปรับตัวก่อนเข้าสู่สังคมใหม่ในประเทศใหม่ ปัจจุบันหมู่บ้านพลัมได้ต้อนรับผู้คนมากมายในการปฏิบัติสมาธิภาวนา และได้เริ่มมีสมาชิกเป็นนักบวชตั้งแต่ปี พ.ศ.2531 ซึ่งในปี พ.ศ.2549 มีสมาชิกเป็นนักบวชทั้งภิกษุและภิกษุณีกว่าห้าร้อยคน มาจากยี่สิบกว่าประเทศทั่วโลก ส่วนใหญ่มาอยู่ที่หมู่บ้านพลัม เมืองบอร์กโดซ์ ในประเทศฝรั่งเศส, ที่ Green Mountain Dharma Center รัฐเวอร์มอนต์ และ Deer Park Monastery รัฐแคลิฟอร์เนีย ประเทศสหรัฐอเมริกา และที่วัดบัทหงา เมืองบ๋าวหลอบ และวัดตื่อฮิ้ว เมืองเว้ ประเทศเวียดนาม

ในปัจจุบัน ชุมชนปฏิบัติธรรมแห่งสังฆะหมู่บ้านพลัม มีทั้งสิ้น 12 แห่ง กระจายอยู่ในประเทศฝรั่งเศส, สหรัฐอเมริกา, เยอรมัน และเวียดนาม นอกจากนี้ยังมีกลุ่มปฏิบัติธรรมตามแนวทางของท่านติช นัท ฮันห์ กระจายอยู่อีกหลายประเทศทั่วโลกเกือบหนึ่งพันกลุ่ม อาทิเช่น 

- Upper Hamlet, Lower Hamlet, New Hamlet, Son Ha กระจายตัวอยู่ในหมู่บ้านชนบทใกล้เมืองบอร์กโดซ์ (Bordeaux) ทางตอนใต้ของประเทศฝรั่งเศส 

- Clarity Hamlet, Solidity Hamlet ที่ Deer Park Monastery, Community of Mindful Living รัฐแคลิฟอร์เนีย ประเทศสหรัฐอเมริกา 

- Green Mountain Dharma Center, Maple Forest Monastery รัฐเวอร์มอนต์ ประเทศสหรัฐอเมริกา 

- Blue Cliff Monastery รัฐนิวยอร์ค ประเทศสหรัฐอเมริกา 

- วัดบัทหงา เมืองบ๋าวหลอบ และวัดตื่อฮิ้ว เมืองเว้ ประเทศเวียดนาม 


จนกระทั่งปี พ.ศ.2548 เมื่อสถานการณ์ทางการเมืองของประเทศเวียดนามเข้าสู่ภาวะปกติ หลังไฟของสงครามเวียดนามดับมอดลงไปแล้วถึง 30 ปี ท่านติช นัท ฮันห์ จึงได้เดินทางกลับมาเยือนประเทศเวียดนาม แผ่นดินอันเป็นบ้านเกิดเมืองนอนของท่านอย่างเป็นทางการ หลังการจากมาเป็นเวลายาวนานถึง 39 ปี ซึ่งก็ได้รับการต้อนรับจากประชาชนชาวเวียดนามอย่างอบอุ่น 

ถึงตอนนี้ ท่านติช นัท ฮันห์ ยังคงพำนักอยู่ที่หมู่บ้านพลัม ประเทศฝรั่งเศส และยังคงเดินทางไปประเทศต่างๆ เกือบทั่วโลก พร้อมด้วยภิกษุและภิกษุณีแห่งหมู่บ้านพลัม เพื่อเผยแผ่ธรรมและนำการเจริญสติเจริญภาวนาแก่ผู้สนใจซึ่งมีเป็นจำนวนมาก

ท่านติช นัท ฮันห์ เคยกล่าวไว้ว่า พุทธศาสนาเป็นวิถีชีวิต เนื่องด้วยคติข้อหนึ่งที่แพร่อยู่ในพุทธศาสนาฝ่ายมหายาน คือ วิถีทางแห่งพุทธธรรม คือ วิถีทางแห่งชีวิต ท่านจึงนำธรรมเข้าสู่ชีวิตประจำวัน เช่น ฝึกลมหายใจเพื่อนำสู่ “สติ” และ “สันติ” ไม่ว่าจะในขณะเดิน นั่ง รับประทานอาหาร หรือขณะทำกิจกรรมอื่นๆ เป็นต้น และไม่เพียงแต่ในห้องปฏิบัติเท่านั้น แต่ยังปฏิบัติในครัว ในห้องน้ำ ในห้องพัก และระหว่างทางเดินด้วย 

ในการฝึกปฏิบัติร่วมกันในสังฆะเป็นชุมชน การรับประทานอาหารด้วยกัน (Eating together) ก็เป็นการฝึกสมาธิอย่างหนึ่ง แนวทางปฏิบัติของท่านติช นัท ฮันห์ ระหว่างการรับประทานอาหาร คือ การดำรงอยู่ของเราต่ออาหารทุกมื้อ เมื่อเราตักอาหาร เราก็เริ่มต้นการฝึก เราตระหนักถึงธาตุต่างๆ เช่น สายฝน แสงแดด ผืนแผ่นดิน และความรัก เป็นต้น มาประกอบรวมกันเป็นอาหารอันมหัศจรรย์มื้อนี้ ที่จริงแล้วจากอาหารมื้อนี้ เรามองเห็นถึงจักรวาลทั้งมวลเกื้อหนุนการดำรงอยู่ของเรา

ใน หนังสือปาฏิหาริย์แห่งการตื่นอยู่เสมอ (The Miracle of Being Awake) ซึ่งท่านติช นัท ฮันห์ เป็นผู้แต่ง กล่าวไว้ว่า “ในพระสูตรต่างๆ พระพุทธเจ้ามักทรงสอนให้ใช้ลมหายใจบำเพ็ญสติเสมอ มีพระสูตรที่ว่าด้วยเรื่องการใช้ลมหายใจ เพื่อฝึกสติเจริญสมาธิโดยเฉพาะสูตรหนึ่งคือ อานาปานัสสติสูตร 

การหายใจเป็นเครื่องมือตามธรรมชาติที่มีประสิทธิภาพสูงสุด ในการป้องกันความคิดฟุ้งซ่าน ลมหายใจเป็นสะพานเชื่อมระหว่างชีวิตและจิตสำนึก ทำให้ร่างกายและความคิดเป็นเอกภาพกัน หากเกิดความคิดฟุ้งกระจายไป ผู้ปฏิบัติงานควรใช้ลมหายใจในการรวมจิตเข้ามาอีกครั้งหนึ่ง เราไม่ควรปล่อยตนเองให้หลงไปในความคิดที่ฟุ้งซ่านและสิ่งแวดล้อมรอบตัว จงเรียนรู้วิธีฝึกลมหายใจ เพื่อจะได้คอยควบคุมจิตใจและร่างกายของเรา ฝึกสติ พัฒนาสมาธิและปัญญา...การตื่นตัวและพร้อมเสมอที่จะเผชิญกับสถานการณ์ที่จะเกิดขึ้นอย่างสามารถและมีไหวพริบ นี่แหละคือความมีสติโดยแท้...” ท่านติช นัท ฮันห์ แนะไว้ในหนังสือปาฏิหาริย์แห่งการตื่นอยู่เสมอ

“...การที่เราจะบังคับบัญชาจิตใจ และทำความคิดให้สงบได้นั้น เราจะต้องเจริญสติที่จิตใจด้วย ไม่ใช่ที่ลมหายใจอย่างเดียว นั่นคือ ต้องฝึกมีสติให้รู้พร้อมถึงความรู้สึกต่างๆ (เวทนานุปัสสนา) และรู้พร้อมถึงความคิดต่างๆ (จิตตานุปัสสนา) ด้วย เราต้องรู้วิธีสังเกต และรู้เท่าทันความรู้สึกและความคิดทุกๆ อย่างที่เกิดขึ้นในจิตใจของเรา ท่านอาจารย์เซน เดื่อง เจียว ซึ่งอยู่ในช่วงสุดท้ายของราชวงศ์ลี เขียนไว้ว่า

ถ้าผู้ปฏิบัติธรรมรู้จักจิตใจของตนเองอย่างถ่องแท้ ก็จะเข้าถึงธรรมโดยไม่ต้องใช้ความพยายามมาก แต่ถ้าไม่รู้จักจิตใจของตนเองเลย ความพยายามทั้งหมดของเขาก็จะสูญเปล่า มีหนทางเดียวเท่านั้นที่เธอจะรู้จักจิตใจของเธอเองได้ นั่นก็คือการสังเกตและรู้เท่าทัน ทุกสิ่งทุกอย่างเกี่ยวกับจิตใจ และต้องฝึกปฏิบัติอยู่ตลอดเวลาทั้งในชีวิตประจำวัน และในเวลาของการฝึกสมาธิ...” และนี่ก็คือเนื้อหาอีกส่วนหนึ่งในหนังสือปาฏิหาริย์แห่งการตื่นอยู่เสมอ

ท่านติช นัท ฮันห์ ยังสอนให้มองทุกอย่างอย่างเชื่อมโยงและสัมพันธ์กัน (interbeing) ไม่มีสิ่งใดที่จะอยู่แยกจากสิ่งอื่นได้ “...บางทีเราอาจจะพูดได้ว่าเราจะมีชีวิตอยู่จริง มิใช่อยู่อย่างตายซาก ก็ต่อเมื่ออยู่อย่างเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตโลก ดังนั้น จงร่วมทุกข์ร่วมสุขกับเพื่อนมนุษย์ร่วมโลก ความทุกข์ของคนอื่นก็คือความทุกข์ของเรา ความสุขของคนอื่นก็คือความสุขของเรา...” เป็นอีกคำสอนของท่านติช นัท ฮันห์ 

คนไทยส่วนใหญ่อาจเคยได้ยินนาม “ติช นัท ฮันห์" หรือทำความรู้จักท่านและคำสอนทางธรรมผ่านงานเขียนของท่าน อาทิ “ปาฏิหาริย์แห่งการตื่นอยู่เสมอ”, “ความโกรธ ปัญญาดับเปลวไฟแห่งโทสะ” (Anger), “สันติภาพทุกย่างก้าว” (Peace Is Every Step), “กุญแจเซน” (Zen Key), “ศานติในเรือนใจ” (Touching Peace), “ปลูกรัก” (Cultivting the Mind of love) ฯลฯ แต่น้อยคนนักที่จะเคยพบท่านในเมืองไทย

ท่านติช นัท ฮันห์ มาเยือนเมืองไทยครั้งแรกเมื่อราว 30 ปีที่แล้ว คราวที่ ส.ศิวรักษ์ ปัญญาชนสยาม อาราธนาท่านมายังอาศรมที่วัดผาลาด ต.สุเทพ อ.เมือง จ.เชียงใหม่ ครั้งนั้นนั่นเองที่ ส.ศิวรักษ์ สนับสนุนให้มีการแปลงานเขียนของท่านติช นัท ฮันห์ เป็นภาษาไทยหลายต่อหลายเล่ม รวมถึงกลุ่มอื่นยังมีการจัดเสวนาในประเด็นที่ว่าด้วยธรรมของท่านติช นัท ฮันห์ อยู่หลายครั้ง ส่งผลให้คนไทยได้ลิ้มรสแห่งธรรมจากท่านติช นัท ฮันห์ 

ที่มา : http://www.dhammajak.net/

บทความที่ได้รับความนิยม